{"id":243,"date":"2025-10-19T21:11:56","date_gmt":"2025-10-19T19:11:56","guid":{"rendered":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/?page_id=243"},"modified":"2026-02-09T12:29:02","modified_gmt":"2026-02-09T11:29:02","slug":"ikona-sad-ostateczny","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/strona-glowna\/budynek-glowny-muzeum-narodowego-ziemi-przemyskiej\/credo-na-dwa-glosy\/ikona-sad-ostateczny\/","title":{"rendered":"Ikona \u201eS\u0105d Ostateczny\u201d"},"content":{"rendered":"\n<p>Ikona S\u0105du Ostatecznego mia\u0142a zazwyczaj bardzo du\u017ce rozmiary i by\u0142a umieszczana poza ikonostasem. Jej ikonografia jest bardzo rozbudowana \u2013 wyja\u015bnia histori\u0119 zbawienia, oparta jest na r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3d\u0142ach literackich i obrazowych, sk\u0142ada si\u0119 z wielu scen umieszczonych w uk\u0142adzie strefowym. Narracja przedstawienia rozpoczyna si\u0119 w najwy\u017cszej strefie od zwijania przez dwa Anio\u0142y usianej gwiazdami i planetami rolki nieba. W tej formie skr\u00f3towo i symbolicznie ukazany jest koniec \u015bwiata. W lewym g\u00f3rnym rogu ikony przedstawiono Chrystusa witaj\u0105cego Maryj\u0119 przed bramami Jerozolimy Niebieskiej. W naro\u017cu przeciwnym \u2013 Krzy\u017c jako narz\u0119dzie odkupienia i r\u00f3wnocze\u015bnie \u2013 kar\u0119 za grzech pychy \u2013 pierwszy grzech we wszech\u015bwiecie \u2013 str\u0105cenie do piekie\u0142 Lucyfera i jego towarzyszy. Poni\u017cej w sferycznej mandorli niesionej przez cztery Anio\u0142y widoczny jest ubrany w \u015bwietlist\u0105 szat\u0119 Chrystus Paruzyjny ukazany jako Zbawiciel na Mocach. Po obu jego stronach w kornych pozach modlitwy wstawienniczej stoj\u0105 Maryja i \u015bw. Jan Chrzciciel \u2013 najwa\u017cniejsi or\u0119downicy tworz\u0105c grup\u0119 Deesis trimorfion (Deesis z\u0142o\u017con\u0105 z trzech postaci). Chrystus jako s\u0119dzia ma zasi\u0105\u015b\u0107 na Etimazji \u2013 tronie dla Niego przygotowanym, aby wsp\u00f3lnie z Kolegium Apostolskim s\u0105dzi\u0107 ludzko\u015b\u0107. Spod Etimazji, na kt\u00f3rej widnieje Go\u0142\u0105b Ducha \u015awi\u0119tego, Krzy\u017c i ksi\u0119ga Ewangelii, a kt\u00f3r\u0105 adoruj\u0105 kl\u0119cz\u0105c Adam i Ewa, wy\u0142ania si\u0119 R\u0119ka Boga dzier\u017c\u0105ca Wag\u0119 Dusz. Do tej Wagi wzd\u0142u\u017c W\u0119\u017ca Grzech\u00f3w w\u0119druj\u0105 dusze podlegaj\u0105c procesowi oczyszczenia; przy ka\u017cdym pier\u015bcieniu diabe\u0142 przedstawia list\u0119 grzech\u00f3w, a anio\u0142 list\u0119 dobrych uczynk\u00f3w. Po obu stronach Etimazji zgromadzili si\u0119 Aposto\u0142owie, a w strefie poni\u017cej, po prawicy Chrystusa \u2013 ch\u00f3ry zbawionych, a po lewicy \u2013 narody pot\u0119pione, kt\u00f3rym Moj\u017cesz wskazuje Chrystusa, w kt\u00f3rego nie uwierzyli. Jeszcze ni\u017cej po prawej znajduje si\u0119 symboliczne wyobra\u017cenie Raju jako ogrodu w okr\u0119gu, w kt\u00f3rym przebywa adorowana przez Anio\u0142y Maryja i Dobry \u0141otr Dyzma oraz trzej patriarchowie Abraham, Izaak i Jakub trzymaj\u0105cy dusze zbawionych w po\u0142ach swych p\u0142aszczy. Jest to tak zwane \u0141ono Abrahama. Okr\u0119gowi Raju kompozycyjnie odpowiada po prawej okr\u0105g ziemi, a wok\u00f3\u0142 niego Anio\u0142owie dm\u0105 w tr\u0105by, na kt\u00f3rych d\u017awi\u0119k umarli wstaj\u0105 z grob\u00f3w. W strefie najni\u017cszej poni\u017cej Raju znajduje si\u0119 przedstawienie bramy rajskiej strze\u017conej przez cherubina. Przed bram\u0105 stoj\u0105 \u015bwi\u0119ci Piotr i Pawe\u0142 oraz zbawieni. \u015arodkow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 strefy najni\u017cszej i stron\u0119 praw\u0105 zajmuj\u0105 sceny m\u0105k piekielnych i obraz Otch\u0142ani z ziej\u0105c\u0105 ogniem paszcz\u0105 potwora Gehenny, z dwug\u0142owym smokiem i szatanem z dusz\u0105 pot\u0119pion\u0105 na kolanach. Ikona jest przekazem ze zbior\u00f3w Ukrai\u0144skiego Muzeum Regionalnego \u201eStrywihor\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ikona S\u0105du Ostatecznego mia\u0142a zazwyczaj bardzo du\u017ce rozmiary i by\u0142a umieszczana poza ikonostasem. Jej ikonografia jest bardzo rozbudowana \u2013 wyja\u015bnia histori\u0119 zbawienia, oparta jest na r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3d\u0142ach literackich i obrazowych, sk\u0142ada si\u0119 z wielu scen umieszczonych w uk\u0142adzie strefowym. Narracja przedstawienia rozpoczyna si\u0119 w najwy\u017cszej strefie od zwijania przez dwa Anio\u0142y usianej gwiazdami i planetami [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1236,"parent":121,"menu_order":11,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-243","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/243","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=243"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/243\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":360,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/243\/revisions\/360"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/121"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1236"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=243"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}