{"id":256,"date":"2025-10-19T21:13:18","date_gmt":"2025-10-19T19:13:18","guid":{"rendered":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/?page_id=256"},"modified":"2025-10-20T20:30:19","modified_gmt":"2025-10-20T18:30:19","slug":"ekiert-i-lela","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/strona-glowna\/budynek-glowny-muzeum-narodowego-ziemi-przemyskiej\/credo-na-dwa-glosy\/ekiert-i-lela\/","title":{"rendered":"Ekiert i Lela"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Prace Anieli z Wolskich Pawlikowskiej i Jana Ekierta.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Przyk\u0142adami wsp\u00f3\u0142czesnej sztuki religijnej na wystawie s\u0105 prace Anieli z Wolskich Pawlikowskiej i Jana Ekierta. Aniela Pawlikowska podejmuj\u0105c tematyk\u0119 religijn\u0105 cz\u0119sto si\u0119ga\u0142a do motyw\u00f3w zaczerpni\u0119tych ze sztuki ludowej, \u0142\u0105cz\u0105c tradycj\u0119 tre\u015bci z nowoczesno\u015bci\u0105 formy. Tak by\u0142o te\u017c w przypadku teki \u201eBogurodzica\u201d, wydanej w 60 egzemplarzach przez Bibliotek\u0119 Medyck\u0105 w pierwszej po\u0142owie lat trzydziestych XX wieku. Teka sk\u0142ada si\u0119 z dziesi\u0119ciu linoryt\u00f3w r\u0119cznie kolorowanych akwarel\u0105, kt\u00f3rych tematyka nawi\u0105zuje do \u015bwi\u0105t maryjnych. Na wystawie widzimy \u201eKr\u00f3low\u0105 Korony Polskiej\u201d, prac\u0119 odnosz\u0105ca si\u0119 do uroczysto\u015bci Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny Kr\u00f3lowej Polski, obchodzonej przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 Katolicki 3 maja. Kult Matki Boskiej jako opiekunki Polski i Polak\u00f3w istnia\u0142 od dawna i mia\u0142 szczeg\u00f3lne znaczenie w momentach kryzys\u00f3w, wojen i nieszcz\u0119\u015b\u0107, kt\u00f3re dotyka\u0142y pa\u0144stwo. Oficjalnie \u015bwi\u0119to Kr\u00f3lowej Korony Polski ustanowione zosta\u0142o w 1924 roku \u0142\u0105cz\u0105c je z obchodami Konstytucji Trzeciego Maja. Aniela Pawlikowska w swoim przedstawieniu Kr\u00f3lowej Korony Polskiej wykorzysta\u0142a szereg motyw\u00f3w i symboli odwo\u0142uj\u0105cych si\u0119 do historii i kultury narodu. Maryja ukazana frontalnie, w p\u00f3\u0142postaci, trzymaj\u0105ca na swej lewej r\u0119ce Dzieci\u0105tko, to przedstawienie nawi\u0105zuj\u0105ce do typu Hodegetrii, z kt\u00f3rych najbardziej znanym i czczonym w Polsce jest ikona Matki Boskiej Cz\u0119stochowskiej. Atrybuty w\u0142adzy kr\u00f3lewskiej trzymane w r\u0119kach Matki Boskiej i Jezusa, czyli ber\u0142o w formie bu\u0142awy hetma\u0144skiej i jab\u0142ko oraz otwarte korony na g\u0142owach, przywodz\u0105 na my\u015bl regalia piastowskie. Po bokach korony Maryi widzimy dwa bia\u0142e or\u0142y. Bia\u0142y maforion, kt\u00f3rym owini\u0119ta jest twarz Matki Boskiej przypomina \u015bredniowieczn\u0105 podwik\u0119. Kr\u00f3lowa Korony Polskiej ubrana jest w karminow\u0105 sukni\u0119 i ugrowo-z\u0142ocist\u0105 kap\u0119 dekorowan\u0105 motywem li\u015bci i owoc\u00f3w d\u0119bu \u2013 symbolami si\u0142y. Dzieci\u0105tko Jezus o s\u0142owia\u0144skim typie urody, ubrane jest w szat\u0119 ozdobion\u0105 deseniem z plastr\u00f3w miodu, a jego p\u0142aszcz w pszczo\u0142y i kwiaty \u2013 motywy oznaczaj\u0105ce pracowito\u015b\u0107 nagradzan\u0105 szcz\u0119\u015bciem i bogactwem. Charakter linorytu \u0142\u0105czy w sobie syntetyczn\u0105 dekoracyjno\u015b\u0107 art d\u00e9co, linearno\u015b\u0107 ludowego malarstwa na szkle i tradycyjne uj\u0119cie wizerunku Matki Boskiej. \u201eBo\u017ce Narodzenie\u201d i \u201eUkrzy\u017cowanie\u201d autorstwa Jana Ekierta wykonane w technice olejnej przedstawiaj\u0105 zupe\u0142nie inny spos\u00f3b ujmowania temat\u00f3w religijnych. Religijno\u015b\u0107 Ekierta jest intymna, refleksyjna, osobista i pozbawiona symboli. Jego prace o specyficznej ekspresji, dalekie s\u0105 od realizmu, nios\u0105 w sobie do\u015bwiadczenia artysty z kubizmem i futuryzmem, z kt\u00f3rymi to kierunkami zetkn\u0105\u0142 si\u0119 mieszkaj\u0105c od 1945 roku w Pary\u017cu. \u201eBo\u017ce Narodzenie\u201d to niewielka praca namalowana przez artyst\u0119 w 1953 roku. Z barwnych plam i kompozycji ciemnych linii zbudowane zosta\u0142o wn\u0119trze murowanej stajni krytej strzech\u0105. Przez otw\u00f3r w dachu wida\u0107 rozgwie\u017cd\u017cone niebo, a padaj\u0105ce niebiesk\u0105 smug\u0105 \u015bwiat\u0142o rozja\u015bnia posta\u0107 Maryi tul\u0105cej do piersi nowonarodzone Dzieci\u0105tko. Maryja siedzi na klepisku, a Jej niebieski szeroki p\u0142aszcz, jak namiot, okrywa g\u0142ow\u0119 i ramiona, opadaj\u0105c na ziemi\u0119. Za plecami Matki, w cieniu, widzimy stoj\u0105ce przy \u017c\u0142obie zwierz\u0119ta. To jedyni \u015bwiadkowie tej intymnej sceny. Obok znajduje si\u0119 obraz \u201eUkrzy\u017cowanie\u201d. Spo\u015br\u00f3d ekspresyjnych linii, plam fioletu i czerwieni wy\u0142ania si\u0119 szmaragdowa posta\u0107 Chrystusa rozpi\u0119tego na krzy\u017cu. Formy pod krzy\u017cem uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w kszta\u0142ty postaci. Kolorystyka pracy i zag\u0119szczenie linii skierowanych w r\u00f3\u017cnych kierunkach wzmagaj\u0105 dramatyzm sceny.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prace Anieli z Wolskich Pawlikowskiej i Jana Ekierta. Przyk\u0142adami wsp\u00f3\u0142czesnej sztuki religijnej na wystawie s\u0105 prace Anieli z Wolskich Pawlikowskiej i Jana Ekierta. Aniela Pawlikowska podejmuj\u0105c tematyk\u0119 religijn\u0105 cz\u0119sto si\u0119ga\u0142a do motyw\u00f3w zaczerpni\u0119tych ze sztuki ludowej, \u0142\u0105cz\u0105c tradycj\u0119 tre\u015bci z nowoczesno\u015bci\u0105 formy. Tak by\u0142o te\u017c w przypadku teki \u201eBogurodzica\u201d, wydanej w 60 egzemplarzach przez Bibliotek\u0119 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":121,"menu_order":17,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-256","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/256","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=256"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/256\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":328,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/256\/revisions\/328"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/121"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=256"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}