{"id":449,"date":"2025-10-20T20:15:41","date_gmt":"2025-10-20T18:15:41","guid":{"rendered":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/?page_id=449"},"modified":"2025-10-22T16:16:36","modified_gmt":"2025-10-22T14:16:36","slug":"zespol-rotunda-palatium","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/strona-glowna\/budynek-glowny-muzeum-narodowego-ziemi-przemyskiej\/panorama-pradziejow-i-wczesnego-sredniowieczaregionu-przemyskiego\/zespol-rotunda-palatium\/","title":{"rendered":"Zesp\u00f3\u0142 rotunda-palatium"},"content":{"rendered":"\n<p>Na Wzg\u00f3rzu Zamkowym w Przemy\u015blu znajduj\u0105 si\u0119 pozosta\u0142o\u015bci zespo\u0142u pa\u0142acowego z rotund\u0105. Ich rekonstrukcj\u0119 ukazano na makiecie prezentowanej na wystawie. Gipsowa rekonstrukcja zosta\u0142a wykonana w skali 1:100 na podstawie koncepcji profesora Pianowskiego. Kompleks architektoniczny sk\u0142ada si\u0119 z prostok\u0105tnego budynku rezydencjonalnego (palatium) o wymiarach 33,6 x 15 m oraz jednoapsydowej rotundy prostej o \u015brednicy zewn\u0119trznej 11,2 m i wewn\u0119trznej 7,6 m. Podkowiasta apsyda skierowana jest na p\u00f3\u0142nocny wsch\u00f3d i ma \u015brednic\u0119 zewn\u0119trzn\u0105 si\u0119gaj\u0105c\u0105 7,9 m oraz wewn\u0119trzn\u0105 4,5 m. Za\u0142o\u017cenie to nawi\u0105zuje do tradycji tzw. wielkich auli po\u0142\u0105czonych z budowl\u0105 centraln\u0105 z empor\u0105, a jego wzniesienie wi\u0105zane jest z ko\u0144cem panowania Boles\u0142awa Chrobrego oraz rz\u0105dami Mieszka II (lata 1018-1031). Rotunda posiada\u0142a cztery okr\u0105g\u0142e w rzucie, wolno stoj\u0105ce podpory o trzonach o \u015brednicy 80 cm oraz trapezowate filary przy\u015bcienne. Prawdopodobnie d\u017awiga\u0142y one drugi poziom pomieszczenia (empor\u0119 b\u0105d\u017a g\u00f3rn\u0105 kaplic\u0119 bezpo\u015brednio po\u0142\u0105czon\u0105 z palatium). Wej\u015bcie do wn\u0119trza \u015bwi\u0105tyni umieszczono od strony p\u00f3\u0142nocnej. Budowla zapewne pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 zar\u00f3wno kaplicy pa\u0142acowej, jak i \u015bwi\u0105tyni grodowej. Wraz z budynkiem reprezentacyjnym\/mieszkalnym tworzy\u0142a jeden kompleks architektoniczny rozplanowany na osi p\u00f3\u0142nocny zach\u00f3d-po\u0142udniowy wsch\u00f3d. Budynek palatium by\u0142 niegdy\u015b podzielony na kilka pomieszcze\u0144: aul\u0119 pa\u0142acow\u0105 z szeregiem filar\u00f3w kamiennych, mniejsze pomieszczenie oraz tzw. \u201ekorytarz\u201d. Mury budowli wzniesiono w technice opus emplectum z p\u0142askich p\u0142yt ziarnistego piaskowca. Lica wymurowano z kamieni obrabianych w pod\u0142u\u017cne p\u0142yty tworz\u0105cych uk\u0142ad warstwowy nazywany \u201epetit appareil allong\u00e9\u201d. Wn\u0119trze wype\u0142niono otoczakami, p\u0142askimi kamieniami, bry\u0142ami piaskowca i zlepie\u0144ca zalanymi zapraw\u0105 wapienn\u0105 z domieszk\u0105 piasku, \u017cwiru, polepy i w\u0119gli drzewnych. Cz\u0119\u015b\u0107 rotundy pod wej\u015bciem od p\u00f3\u0142nocnej strony zosta\u0142a zbudowana w technice opus spicatum, a fragment po\u0142udniowo-zachodniej \u015bciany z otoczak\u00f3w wi\u0105zanych glin\u0105. Zesp\u00f3\u0142 pa\u0142acowy, gdzie kaplica integralnie zwi\u0105zana jest z budowl\u0105 pa\u0142acow\u0105 nawi\u0105zuje do wielkopolskich kompleks\u00f3w piastowskich. Przemyskie za\u0142o\u017cenie architektoniczne reprezentuje faz\u0119 przej\u015bciow\u0105 pomi\u0119dzy podobnymi zespo\u0142ami znanymi z Ostrowa Lednickiego i Giecza a II palatium krakowskim. Nawi\u0105zuje do budownictwa karoli\u0144skiego oraz monumentalnej architektury otto\u0144skiej i salickiej. Wybudowanie kompleksu zapewne mia\u0142o na celu podkre\u015blenie dominacji polskiej dynastii w \u015bwie\u017co przy\u0142\u0105czonym regionie. Prawdopodobnie zesp\u00f3\u0142 architektoniczny funkcjonowa\u0142 kr\u00f3tko i zosta\u0142 rozebrany ju\u017c w 2 po\u0142owie XI w. b\u0105d\u017a 1 po\u0142owie XII w., najp\u00f3\u017aniej za\u015b w 2 po\u0142owie XIII lub w XIV w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Na Wzg\u00f3rzu Zamkowym w Przemy\u015blu znajduj\u0105 si\u0119 pozosta\u0142o\u015bci zespo\u0142u pa\u0142acowego z rotund\u0105. Ich rekonstrukcj\u0119 ukazano na makiecie prezentowanej na wystawie. Gipsowa rekonstrukcja zosta\u0142a wykonana w skali 1:100 na podstawie koncepcji profesora Pianowskiego. Kompleks architektoniczny sk\u0142ada si\u0119 z prostok\u0105tnego budynku rezydencjonalnego (palatium) o wymiarach 33,6 x 15 m oraz jednoapsydowej rotundy prostej o \u015brednicy zewn\u0119trznej 11,2 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":825,"parent":123,"menu_order":39,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-449","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/449","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=449"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/449\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":826,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/449\/revisions\/826"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/123"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/825"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=449"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}