{"id":451,"date":"2025-10-20T20:15:49","date_gmt":"2025-10-20T18:15:49","guid":{"rendered":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/?page_id=451"},"modified":"2025-10-22T16:17:58","modified_gmt":"2025-10-22T14:17:58","slug":"narzedzia-mikrolityczne-epoki-mezolitu","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/strona-glowna\/budynek-glowny-muzeum-narodowego-ziemi-przemyskiej\/panorama-pradziejow-i-wczesnego-sredniowieczaregionu-przemyskiego\/narzedzia-mikrolityczne-epoki-mezolitu\/","title":{"rendered":"Narz\u0119dzia mikrolityczne epoki mezolitu"},"content":{"rendered":"\n<p>Po\u015br\u00f3d prezentowanych na wystawie zabytk\u00f3w krzemiennych, wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 zbi\u00f3r okaz\u00f3w datowanych na \u015brodkow\u0105 epok\u0119 kamienia \u2013 mezolit. Okazy te posiadaj\u0105 r\u00f3\u017cne kszta\u0142ty i funkcj\u0119, s\u0105 tu bowiem zar\u00f3wno rdzenie, narz\u0119dzia do obr\u00f3bki sk\u00f3r, drewna i ko\u015bci, a tak\u017ce elementy broni w postaci np. grot\u00f3w strza\u0142. Jedynym elementem \u0142\u0105cz\u0105cym je wszystkie jest rozmiar \u2013 nie przekraczaj\u0105cy z regu\u0142y 5 cm d\u0142ugo\u015bci. Stan taki warunkowany by\u0142 przede wszystkim \u015brodowiskiem w jakim przysz\u0142o \u017cy\u0107 ich wytw\u00f3rcom oraz typem prowadzonej przez nich gospodarki zbieracko-\u0142owieckiej. Obszary, kt\u00f3re w ch\u0142odnych okresach schy\u0142ku epoki lodowcowej pokryte by\u0142y tylko nieliczn\u0105 ro\u015blinno\u015bci\u0105, wraz z ociepleniem si\u0119 klimatu zacz\u0119\u0142y zarasta\u0107 coraz bujniejszym lasem \u2013 podobnym do puszcz, kt\u00f3re mo\u017cemy spotka\u0107 dzi\u015b na obszarach rezerwat\u00f3w \u015bcis\u0142ych park\u00f3w narodowych. \u0141atwe do znalezienia dla \u0142owc\u00f3w renifer\u00f3w naturalne wychodnie krzemieni, wraz z rozwojem szaty ro\u015blinnej stawa\u0142y si\u0119 coraz mniej dost\u0119pne. Trudno\u015bci w pozyskaniu surowca wymusi\u0142y zatem na spo\u0142eczno\u015bciach \u0142owieckich Europy stopniow\u0105 miniaturyzacj\u0119 wytwarzanych przedmiot\u00f3w kamiennych. Zmieni\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c same formy niekt\u00f3rych narz\u0119dzi. Dotychczasowe narz\u0119dzia tn\u0105ce wykonane na pojedynczych wi\u00f3rach, zacz\u0119to zast\u0119powa\u0107 z\u0142o\u017conymi z kilku ma\u0142ych wk\u0142adek tn\u0105cych osadzonych w drewnianej lub ko\u015bcianej oprawie. Li\u015bciowate groty strza\u0142 zast\u0105piono trapezowatymi wk\u0142adkami formowanymi z niewielkich cz\u0119\u015bci specjalnie \u0142amanych i zat\u0119pianych po bokach wi\u00f3r\u00f3w. Taka optymalizacja procesu pozwala\u0142a produkowa\u0107 zamiast 1 od 3 do 5 mniejszych grot\u00f3w. Do polowania na ryby w rzekach stosowano harpuny, w kt\u00f3rych osadzano r\u00f3\u017cnego kszta\u0142tu mikrolityczne wk\u0142adki geometryczne. Dodatkowym bod\u017acem kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 wp\u0142ywa\u0107 na miniaturyzacj\u0119 warsztatu narz\u0119dziowego spo\u0142eczno\u015bci mezolitycznych by\u0142a na pewno prowadzona przez nie gospodarka, polegaj\u0105ca w zasadzie tylko na zbieractwie naturalnie rosn\u0105cych ro\u015blin uzupe\u0142nianym polowaniem na zwierzyn\u0119 le\u015bn\u0105. Taki typ gospodarki nie wymusza\u0142 wielkiej ingerencji w otaczaj\u0105c\u0105 ich przyrod\u0119. Nie trzeba by\u0142o dokonywa\u0107 odlesiania du\u017cych obszar\u00f3w ziemi pod przygotowanie p\u00f3l uprawnych. Nie stosowano zaawansowanych technik obr\u00f3bki drewna, nie by\u0142o zatem potrzeby rozwijania warsztatu du\u017cych narz\u0119dzi do jego obr\u00f3bki. Rejestrowane na cz\u0119\u015bci stanowisk mezolitycznych tzw. cios\u0142a b\u0119d\u0105ce odpowiednikami p\u00f3\u017aniejszych siekier neolitycznych, potwierdzaj\u0105, \u017ce ludno\u015b\u0107 \u015brodkowej epoki kamienia posiada\u0142a umiej\u0119tno\u015b\u0107 \u015bcinania du\u017cych drzew i ich obr\u00f3bki \u2013 na przyk\u0142ad przy produkcji \u0142odzi d\u0142ubanek, ale nigdy nie by\u0142o to tak powszechne jak w\u015br\u00f3d p\u00f3\u017aniejszych spo\u0142eczno\u015bci prowadz\u0105cych gospodark\u0119 opart\u0105 na rolnictwie czy hodowli zwierz\u0105t. Ten stan rzeczy potwierdzaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c badania stanowisk archeologicznych spo\u0142eczno\u015bci zbieracko-\u0142owieckich Ni\u017cu Polskiego datowane nawet na okres ko\u0144ca epoki kamienia, gdzie obok nowych zdobyczy cywilizacyjnych, takich jak ceramika, w dalszym ci\u0105gu wyst\u0119puje prawie nie zmieniony mezolityczny inwentarz narz\u0119dzi krzemiennych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Po\u015br\u00f3d prezentowanych na wystawie zabytk\u00f3w krzemiennych, wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 zbi\u00f3r okaz\u00f3w datowanych na \u015brodkow\u0105 epok\u0119 kamienia \u2013 mezolit. Okazy te posiadaj\u0105 r\u00f3\u017cne kszta\u0142ty i funkcj\u0119, s\u0105 tu bowiem zar\u00f3wno rdzenie, narz\u0119dzia do obr\u00f3bki sk\u00f3r, drewna i ko\u015bci, a tak\u017ce elementy broni w postaci np. grot\u00f3w strza\u0142. Jedynym elementem \u0142\u0105cz\u0105cym je wszystkie jest rozmiar \u2013 nie przekraczaj\u0105cy [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":123,"menu_order":41,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-451","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/451","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=451"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/451\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":830,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/451\/revisions\/830"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/123"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=451"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}