{"id":455,"date":"2025-10-20T20:16:05","date_gmt":"2025-10-20T18:16:05","guid":{"rendered":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/?page_id=455"},"modified":"2026-02-09T12:19:56","modified_gmt":"2026-02-09T11:19:56","slug":"skarb-ozdob-brazowych-z-przedzela","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/strona-glowna\/budynek-glowny-muzeum-narodowego-ziemi-przemyskiej\/panorama-pradziejow-i-wczesnego-sredniowieczaregionu-przemyskiego\/skarb-ozdob-brazowych-z-przedzela\/","title":{"rendered":"Skarb ozd\u00f3b br\u0105zowych z Prz\u0119dzela"},"content":{"rendered":"\n<p>Prezentowany skarb odnaleziony zosta\u0142 na pocz\u0105tku XX wieku w miejscowo\u015bci Prz\u0119dzel gmina Rudnik w wojew\u00f3dztwie podkarpackim. Szczeg\u00f3\u0142owe informacje dotycz\u0105ce miejsca odnalezienia i okoliczno\u015bci nie s\u0105 znane. Skarb datowany jest na \u015brodkowy okres epoki br\u0105zu i mie\u015bci si\u0119 w przedziale czasowym pomi\u0119dzy 1200-1100 r. p.n.e. Wymiary naszyjnik\u00f3w si\u0119gaj\u0105 od 13,5 &#8211; 16,8 cm \u015brednicy i 0,8-1 cm grubo\u015bci pr\u0119ta. \u015arednica bransolet od 7,6 &#8211; 8,4 cm, grubo\u015b\u0107 od 1,5 &#8211; 1 cm. Najbardziej okaza\u0142y naszyjnik zamkni\u0119ty ma \u015brednice ok. 25 cm oraz 2,4 cm grubo\u015bci. Poj\u0119cie \u201eskarb\u201d dotyczy znaleziska odnalezionego gromadnie, w sk\u0142ad kt\u00f3rego wchodzi grupa cennych przedmiot\u00f3w z\u0142o\u017conych celowo w jednym miejscu. Deponowanie ich w ziemi mog\u0142o odbywa\u0107 si\u0119 z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w, mi\u0119dzy innymi ekonomicznych, politycznych, kultowych oraz socjologicznych. Skarb z Prz\u0119dzela zaliczany jest do tzw. \u201ehoryzontu Sieniawa\u201d. Jest to zesp\u00f3\u0142 znalezisk gromadnych datowany w w\u0105skich ramach czasowych, wyst\u0119puj\u0105cy na terenie Polski po\u0142udniowo-wschodniej w zasi\u0119gu tarnobrzeskiej kultury \u0142u\u017cyckiej. Najbardziej charakterystyczne dla tej grupy s\u0105 masywne naszyjniki zamkni\u0119te inaczej nazywane wielkimi kr\u0119gami, okre\u015blane typem Sieniawa. Znamienne dla tego horyzontu s\u0105 r\u00f3wnie\u017c naszyjniki otwarte o zw\u0119\u017caj\u0105cych si\u0119 ko\u0144cach i o ornamencie pasm uko\u015bnie biegn\u0105cych kresek na przemian z motywem jode\u0142ki oraz podobnie zdobione bransolety z ko\u0144cami za\u0142o\u017conymi na siebie. Ze wzgl\u0119du na brak wiernych analogii na innych obszarach, okre\u015bli\u0107 je mo\u017cna jako form\u0119 lokaln\u0105. Regionalny zasi\u0119g sugeruje mo\u017cliwo\u015b\u0107 istnienia o\u015brodka metalurgicznego specjalizuj\u0105cego si\u0119 w wyrobie ozd\u00f3b tego typu przez ludno\u015b\u0107 tarnobrzeskiej kultury \u0142u\u017cyckiej. Na zesp\u00f3\u0142 przedmiot\u00f3w pochodz\u0105cych z Prz\u0119dzela sk\u0142ada si\u0119 dziesi\u0119\u0107 zabytk\u00f3w. Wszystkie z nich to ozdoby obr\u0119czowe: trzy naszyjniki otwarte, sze\u015b\u0107 bransolet oraz naszyjnik zamkni\u0119ty. Egzemplarze s\u0105 zdobione. Niestety posiadaj\u0105 mocno zniszczone powierzchnie w skutek czego ornament jest bardzo s\u0142abo widoczny. Ozdoby zapewne pe\u0142ni\u0142y funkcje u\u017cytkow\u0105. Ca\u0142o\u015b\u0107 tworzy wyj\u0105tkowy komplet ozd\u00f3b. Naszyjnik zamkni\u0119ty wykonany zosta\u0142 poprzez odlanie na j\u0105drze glinianym. Zar\u00f3wno naszyjniki jak i bransolety zosta\u0142y odlane w formach niszczej\u0105cych, technik\u0105 na wosk tracony.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prezentowany skarb odnaleziony zosta\u0142 na pocz\u0105tku XX wieku w miejscowo\u015bci Prz\u0119dzel gmina Rudnik w wojew\u00f3dztwie podkarpackim. Szczeg\u00f3\u0142owe informacje dotycz\u0105ce miejsca odnalezienia i okoliczno\u015bci nie s\u0105 znane. Skarb datowany jest na \u015brodkowy okres epoki br\u0105zu i mie\u015bci si\u0119 w przedziale czasowym pomi\u0119dzy 1200-1100 r. p.n.e. Wymiary naszyjnik\u00f3w si\u0119gaj\u0105 od 13,5 &#8211; 16,8 cm \u015brednicy i 0,8-1 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1229,"parent":123,"menu_order":43,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-455","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/455","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=455"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/455\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":840,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/455\/revisions\/840"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/123"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1229"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mnzp-muzealnik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=455"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}